Şematik Evre ( 7-9 yaşlar)
Çoğu çocuk bu evrede şemalar geliştirir. Bu sanatsal bir çalışmada bir insan yada bir nesneyi temsil etmenin kavramsal çözümlemesidir. Bir nesne için oluşturulan bir 'şema' sıklıkla bunun duygusal öneminden, kinestetik (hareketsel) ve dokunsal deneyimlerden yada nesnenin fonksiyonundan etkilenir. İnsanlar ağaçlar evler gibi nesneler daha detaylı olurken bu durum çocuklar arasında büyük bireysel farklılıklar gösterir Şemalar hala geometrik formlar olup bunlar bütünden uzaklaştırıldığı zaman anlamlarını kaybeder şekildedirler, bu şekil kavramı (şema) tekrar tekrar kullanılan bir semboldür. Şema sadece özel anlam ithaf edildiği zaman değişir.
Mübalağa, abartı, yok farzetme yada şemanın değişimi deneyime ilişkin etkilenimleri gösterir. Figürler arasında mübalağa (bir evden daha uzun insan, insanlardan daha büyük çiçekler, küçük ve büyük aile üyeleri gibi) konu hakkındaki güçlü duyguları vurgulamak üzere kullanılır.
Çocuklar bu dönemde Derinlik çizemez. Çocuklar kendi dünyalarını temsil etmek üzere kendi sembollerini gördükleri gibi geliştirirler.
Çocuklar yetişkinleri çok uzun bacaklı çizerler çünkü bu onları nasıl gördükleridir. İnsan çizimleri tekrar edilir ve tekrar tekrar çizimle geliştirilir. 'Doğruluk' Önemli Değildir, 'Uyumluluk' Önemli Değildir. Resmin bütününden ayrılan çizgi parçaları sıklıkla anlamını kaybeder. Form kavramı gelişmiş ve tekrar edilmektedir. 5 yada 6 yaş itibari ile çoğu çocuk ev ağaç insan yada benzeri nesneleri içermek üzere çevrelerindeki nesneler için bir grafik eşdeğer sembol repartuarına sahiptir. Bu semboller dünyaya ilişkin gözlemlerinden daha ziyade çocuğun kavramsal algısı temelinde ortaya çıktığından dolayı yüksek oranda bireyselleşmiş şekildedir. Örneğin Aile portresi 1. ve 2. resimlerde görülebileceği üzere her çocuğun insana yönelik sembolü tamamen farklı olabilir. 5-6 yaş resminde genellikle kafa ve gövde olarak unsurlar açık bir şekilde farklılaşır. Elbise, eller, ayaklar, parmaklar, burun ve dişler gibi detaylar özellikle bireysel olarak çocuğunun dikkatini de çekmiş unsurlar olabilir. Daha öncesinde bahsedildiği gibi bir çocuğun detayları atlamış olması acil olarak üzerinde durulması gereken bir unsur, neden içermez? Çocuk çizdiği aktivitedeki belirli özellikleri öneminin yokluğuna bağlı olarak basit bir şekilde dahil etmemiş olabilir. Bir insan için kesin bir sembol (yada şema) oluşturulduğu zaman bu kavramı değiştirmeye neden olacak özel bir deneyim olmadıkça defalarca ve defalarca kullanılacak şekilde tekrar edilir. Örneğin çocuk resmedilen belirgin bir aktivite yada kişiyle ilgili olan özel yada özgün bir şeyi ortaya koymak üzere belirli kısımları değiştirebilir; Mübalağa edebilir yada süsleme tarzında özen gösterebilir.
İnsan figürünün değişik eylemleri ve fonksiyonlarının farkındalığı, bunların çocuğa kazandıracağı deneyimler, çocuğun insanı sembolize etmesinde kullanacağı tanımlarına daha büyük bir esneklik sağlayacaktır. Örneğin bu yaştaki çocuklar spor ve hikaye söyleyen, aktiviteleri içeren konulardan başlıklardan hoşlanır ve özellikle ifade ederler.
Çocuk şema evresinde nesneleri kesin bir portre etme yolu olarak 'şematik evreye' ulaşır ancak burada önemli olarak portre etmek istediği şeyler olduğu zaman bu şema değişecektir. Şema çocuğun nesneler hakkındaki aktif bilgisini temsil eder

Bazen "Holdinghaver" olarak adlandırılan bir başka teknik ise temel çizgiye dikey olarak nesneler çizildiği zaman ortaya konulmuş olur.Bazen nesneler yukardan aşağı olarak çizilmiş görülür.Çizimdeki nesneler yukarı doğru ve aşağı doğru olmaları itibariyle bir ilişkiye sahiptir.
Bu evrede bir tanımlanmış temel ve uzay çizgisi oluşumu açıktır. Çizim terimleriyle herşey uzaysal boyut olarak ilişkilidir. Temel Çizgi diptedir uzay tepededir ve bu iki çizginin arası havayı temsil eder nesneler temel olarak hava içerisinde yüzer durumdadır.İnsanlar bir temel çizgi üzerinde durur. Kuşlar ve uçaklar üstünde uçar nesneler genellikle temel çizgi boyunca buna dokunmakla düzenlenirler ve yerleştirilirler.Boyutsal ilişkilere yönelik anlayış kanıtları vardır. Uzay sıklıkla kağıdın tepe bölgesinde bir renk şeridi şeklinde boyanır uzay temel çizgi arasındaki alan havayı temsil eder. Ön kısmı ve arka kısmı temsilleyen çift temel çizgi kullanılabilir. Nesneler temel çizginin her iki tarafında da doğru açılarda olmak üzere merkez noktanın iki tarafını anlatacak şekilde çizilirler. (Resim 'temelçizgi-1'.) artık daha öncesinde olduğu gibi resimdeki nesneler tümden sayfa üzerinde yüzüyor şekilde çizilmezler.Çocuk artık nesneler arasındaki ilişkilerin farkındadır ve bu nesnelerin yerde zeminde belirli bir yeri olduğu konusunu bilerek çizer ve yaratır. Başlangıç olarak çocukları insanları evleri ve ağaçları kağıdın dip kenarı boyunca sıralarlar. Ancak daha sonra kağıt boyunca çizilmiş bir çizgi zemin olarak hizmet edebilir yada nesnelerin ve insanların üzerinde durduğu taban olarak hizmet edebilir daha sonrasında ise nesnelerin her birinin üzerine oturduğu toplu taban çizgiler (resim 'çifttemelçizgi-1') çizilebilir. Resime 2 yada daha fazla taban çizgisi dahil edilmesi çocuğun resminde mesafeyi çizmek isteğinin olduğu zamanlarda ortaya çıkar bu üç boyutlu uzayı temsil etmeye yönelik grafik çözümleme olarak ayrıca bir çok kültürde ve değişik zamanlardaki yetişkin sanatında da görülebilir.
Çocukların dünyayı anlaması ve algılaması geliştikçe onların uzaysal boyutsal ilişkileri temsil etme ihtiyacı hissi artar çok daha pratik yapma ihtiyacı duyarlar.Buna uygun olarak büyük çocukların resimlerinden taban çizgisi yavaş yavaş ortadan kalkar ve bu çizgiler taban çizgisi altındaki uzay 'yeryüzü' anlamıyla yer alır. Bu evrede uzay ilişkisi konusunda kesin bir sıra vardır her şey taban çizgisi üzerinde oturmuştur.
5 yada 6 yaş itibariyle çocuk peyzaj yaratmak üzere bir semboller seti geliştirir ki bu sonsuz bir şekilde tekrar edilen tekil bir varyasyon olur mavi bir çizgi ve bir güneş sayfanın tepesinde yeşil bir çizgi sayfanın dibinde uzay ve yeryüzünün sembolü temsilleri olur.Peyzaj dikkatli bir şekilde oluşturulur. Bu resimden herhangi bir tekil öğenin kaldırılması tüm resmin dengesini ortadan kaldıracak olan bir vurguyu yok etmiş olacaktır.
Yere 90 derece dik oluşturulmuş nesnelerle temsil edilen düşey kullanma eğilimi vardır. Kollar vücuda 90 derece diktir. Bacalar çatıya 90 derece diktir. Yok denecek kadar Çok az ya üst üste gelme durumu söz konusudur.
Taban çizgisinin keşfine ek olarak çocuk resimlerinde uzayı tanımlamak üzere bir seri değişik marifetli yollar ortaya çıkar.Bunlardan bir tanesi zaman sürecinde ortaya çıkan olayları göstermede bir resimden farklı olarak resimler ardıllığı çizmektedir (şekiller 'michael Jordan' ve 'Boksörler').Bunlar boyut ve zaman temsillemeleri olarak bilinir. Bunlar çocuğun sanat çalışmasında eylemi göstermek ve hikayeler anlatmak için artan ihtiyacından kaynaklanır. Görsel hikayeler yaratmadaki ilgi genellikle yaklaşık olarak 5 yaş civarında başlar ve çocuğun yaşı büyüdükçe çok daha güçlü bir his haline gelir (Vinson 1992).
Bir diğer fenoman ise x-ışını çizim olarak adlandırılır. x-ışını çiziminde nesne saydam olarak resmedilir yada içinin görülebileceği bir kesit olarak çizilir.Tipik olarak bu tip çizim bir şeyin içindeki her neyse dışından daha büyük bir öneme sahip olduğu zaman yapılır Bir resimde konu dışardan olduğu kadarda içerden görülüyor şekliyle tanımlanır. Ev gibi nesnelerin içi dışı bir duvarın çizilmeden bırakılması suretiyle gösterilir. Aynı resim içerisinde nesneler farklı görüş açılarından ortaya çıkabilir. Örneğin bir mutfak resminde bir kısım alet bir kenardan görülebilir. Fakat bir köpek sepeti yavru köpeğin içerisinde apaçık bir şekilde net görülebileceği bir şekilde üstten görülüyor olabilir ki böylece çok önemli olan yavru köpek açık bir görünürlüğe kavuşmuştur. Çocuklar x-ışını tekniğini kendi evlerini okullarının ya da ailelerinin arabalarının içini gösterici olarak kullanırlar 'X-ray Anne' resmi 5 yaşıjndaki bir oğlan çocuğu tarafından çizilmiş olup halihazırda hamile olan annesini göstermektedir. Burada bebeği anneye bağlayan göbek bağınında resimde mevcut olduğunu not etmek gerekir. Çocukların resim çizerken konu hakkındaki sahip oldukları aktif bilgilerini nasıl kullandıklarını gösteren çok özel bir illistrasyon bir resimdir.
Çocuk Sanatı Ve Kültürel İmgeler
Bugünün dünyasında fotoğraf kitap resimler karikatürler televizyon filmler video oyunları vb şeklinde amerikan çocuklarına sunular görsel materyallerin tümü çocukların sanat yapıtlarından ödünç aldıkları kültürel kaynaklar olarak ortaya çıkmaktadır (Vinson 1982). 4 yaş gurubu çocuk resimlerinde bunlardan alınmış kültürel derleme imajları görülsede, popüler medyanın etkisi daha büyük çocuklar yetişkin çocuklar arasında çok daha dikkat çekici seviyededir. 5 sınıf öğrencileri arasında karkatür kitapları olduğu kadar çocukların ilgi alanlarında olan diğer spor kahramanları, rock starları, moda figürleri, uçaklar, uzay araçları, spor otomobilleri vs şeylerin etkilerinide hissetmek mümkündür. Bir çok çocuk kendilerinin tercihi olan süper kahramanlarını ve karikatür kitabı karakterlerini basit bir şekilde kopya ederken bir kısmı kendi sahip oldukları karakterleri ve yaratıcı çizgilerden oluşturur (şekil 'Kahramanlar'). Bu itibar ile çocuklar sıklıkla televizyona filmlere ve karikatür kitaplarına kendi modelleri için başvururlar. Bunlar koşan atlayan uçan temaları bir kaç frame üzerinde çizilir, çocukların genellikle yapamayacakları ölçekte boyutsal ve perspektif içerikler gösterirler. Öğretmenler ve ebeveynler bu tür yaratıcı aktivite konusunda heves kırmak yerine, çocukların popüler kültürle olan bu tarz iletişimlerden avantajlarının tümünü kullanımları ve bu en ileri temel seviye üzerinde çizme yeteneklerini geliştirmeyi denemeleri yerinde olur.
EGZERSİZLER
1-) Temel şemada varyasyonlara devam edilir, resimde çocuğun kendince önemli kısımlar mübalağalı; önemli olmayan yada baskılanma durumunda olan kısımlar dışlanmış olabilir; bu yaklaşımda 'doğru olmayan' herhangi birşey yoktur. Tekrar edilen elementler gittikçe artan bir şekilde komplex bir forma doğru gider. İnsan formu hayvanları çizmek üzere modifiye edilir. Bir hayvan resmi temel yapı üzerindeki varyasyonlar şeklinde çizilir. Çizgilendirmedeki ardıllıklar not edilir.
2-) Organize nesneler bir temel çizgi üzerinde çizilir. Temel çizgi üzerine 90 derece'den farklı olan kalıpları, temel çizgi üzerine olan şemayı ayrıca diğer kısımlara yönelik şemalarıda kontrol ediniz.
3-) Temel çizgi organizasyonu üzerinde varyasyonlar yapınız Bu tarz çok temelli çizgiler nesnelerin yerleştirildiği bir düzlemin gelişmesine öncüllük eder. Uzay çizgisini unutmayınız, uzayın aşağı doğru semirtilip şişmanlatılması imajda bir boşluk gelişmesine yol açar.
4-) Eski dönem rölyefleri gibi temel çizgi ayrıca bir geçiş çizgisi (boyut-zaman birleşimi)olarak değerlendirilebilir.Ya da bir çizgi boyunca sıra şeklinde nesnelerin ortaya çıktığı bir harita olarak değerlendirilebilir bu anlamda bir hikaye yaratılabilir
5-) X-ışını çizimleri oluşturtun, bunlar içerden ve dışardan aynı anlı eşdeş zamanlı görüntüler içersin çocuk ressam belirli nesneleri ön görüş açısından (insanlar hayvanlar evler vb şeklinde) ve bir kısım diğer nesneleri ise yan görüş açısından çizme eğilimndedir (arabalar, botlar, atlar) bu itibarla sabit nesneleri ön görüş aısından hareket halindeki nesneleri yan görüş açısından çizdir yada tersi denenebilir
6-) Diğer subjektif uzay boyut temsillemelerini anımsayın. Örnekler olarak üzerine katlanma (çizmeye devam etmek üzere çizimi devam ettirerek kağıdın diğer tarafından yürümeye devam etmek) ve yukarı doğru kıvrılma (yükselme halindeki bir tablo ve ön görüntü düzenleme görüntüsünde çizilmiş aletler) çalışılabilir. Diğer yükselti ve düzlem karışımı görüntülemeleride çalışın. 'Mısır profillerini' kübik düzenlemeleri vb çalışmaları hatırla
.7-) Deneyim kazandırın, istem dışı kaza çizgilerinin devam ettirilip ettirilmediğini değerlendirin. Çocuk direkt olarak ve korku duymaksızın yaratır. Buğulu cam üzerinde parmak çalışmaları, kum üzerinde çöple çizim, dökülmüş süt üzerine karalama,sticker (kapatıcı) kullanımı ve egemen popüler kültürden alınan diğer araçlarla serbest çalışma olarak imaj çalışmaları yapmayı da unutmayın, .