PRESEMATİK EVRE ( 4-7 yaş arası)
Resim özellikleri :
Grafik iletişim bu evrede başlar.
İnsan figürü kavramı hızla gelişmiştir çizimler tanınabilir olmuştur.
Çocuk bilinçli olarak çevresine ilişkili olan formlar oluşturur. Bu artık çocuğun dikkatiyle üretimi arasında bir ilişki olması demektir. Nesneler yüzer ve raslantısal dağılımdadır, biri diğeriyle ilişkili değildir. Şekiller kendileriyle iletişim içerisindedir ve geometrik olma eğilimindedir, bütünden uzaklaştırıldıkları zaman değerlerini kaybederler . Nesneler boyutludur, boyut İlişkisi önemli değildir ve yerleştirilmesi subjektif olarak belirlenir.Çocuk boyutu subjektif olarak kendisi için önemli olan nesneleri genişletmek büyütmek, kendisi için önem arzetmeyen şeyleri ise yok farzetmek eğilimindedir. Kağıt genellikle çizilirken döndürülür. Nesneler genellikle mevcut boşluğa uydurabilmek amacıyla çarpıtılır.Bazı nesneler ters yüz olmuş yada yana dönmüş şekilde ortaya çıkabilir Yukarı bakan dik duran nesneler geriye devrilecekmiş gibi görünebilir bacalar ise çatıya dik durumdadır. Renk ise sıklıkla duygusal olarak yada rastgele kullanılır.Örneğin (mor çimenler gibi).
İnsan formlarının sık görülen preşematik gelişimi
Çizimde düşünce ve çevre arasındaki ilişkinin keşfi henüz gerçekleşmektedir. Çocuk 'vücut şekli fikri' ile anlamlı bir ilişkilenim kazanmak çabası içerisindedir. Yavaş yavaş çocuk resimlerinde insan figürü; kolları (sıklıkla kafadan fırlarlar uzanırlar), bir vücudu, parmakları ve topukları, elbiseleri saçı ve diğer detayları içerir hale gelir. Kollar, parmaklar vs eklenir vücut kısımlarına ilişkin çarpılmalar, yamulmalar ve görmezden gelmeler umulabilir İnsanlar genelde karşıya bakar ve gülmektedir. Çocuğun 'kendi' kavramını tam olarak kesinlikle tanımlayacak bir durum için araştırmasının devam etmesi sebebiyle sembolik formlar değişmeye devam eder.
İnsan figürünü tarif eden sayısal çizimler.
1-) diyagram
2-)birleştirir

3-)toparlayıp bir araya getirme : Kafa ayak temsillemesi: yaş 4
4-)saç tokası firkete figürü yaş 43/4 vücut boyutu kafa boyutu ilişkisinin kavranması değerlendirilmesi.
Kapalı Kafa Firkete Figürü : 43/4 den 5 yaşa doğru vücut hacminin kısmi tamamlanması boyun altındaki vücutta koların ve bacakların yerleşiminin yapılması.
Doldurulmuş Firkete Figürü (Çöp adam): 5 yaş vücut hacminin kesin kavranması kolların bacakların yerleşiminin tam oluşu

Çocuk 'Vücut şekline' ilişkin gelişmede başarıya ulaştıktan sonra 'nesne boşluğu' (kendisinden çevreye) fikrinde bir ilerleme gelişme olması çabasına girer. Çocuk kendisini merkezde çizer bir 'ağaç' bir gün üçgen ile çiziliyorken diğer bir gün daireyle çizilebilir. Renkler kendi isteklerine göre seçilir, herhangi bir gerçekçi referansı olmaksızın seçilir. Çocuğun zihninde kendisi için en önemli nesne her ne ise resimde en geniş nesne de odur, uyumluluk doğruluk genellikle önemli değildir 3 ila 4 yaş civarında çocuk daireyi yada daha fazla çizgileri birleştirmeye ve böylece bir insan figürü temsil etmeye başlar.Bu figürler tipik olarak karşıya bakar ve yavaş yavaş kafa ayak semboleri şekline dönüşür.Çocukların ilk oluşturdukları temsil figürlerin yüksek oranda realizmden uzak kalması yada boyun, vücut, kollar, parmaklar, ayaklar yada başparmakları içermemesi sık görülemeyen birşey değildir.
Çocuk gerçekte birbirleri arasında görsel olarak herhangi bir şekilde bir farklılık olmaksızın çizdiği iki kaşık insanla anne ve babasını çizebilir. "Tadpole fenomeni" olarak tanımlanan olguyu açıklamak üzere değişik öneriler ileri sürülmüş ve çocuğun gerçeklikten uzak unrealistik ve tam olmayan insan formları çizmeye eğiliminin neden olduğu konusunda sebepler gösterilmeye çalışılmıştır. Bazı uzmanlar çocuğun insan vücudunun değişik kısımlarını dışlamasının sebebinin insan vücudunun kısımları hakkında ilgi eksikliğine ve bunların nasıl organize olduğu konusundaki bilgi eksikliğine bağlı olduğunu önermektedirler. Diğer bir kısım uzman ise çocuğun ne çizdiğine bakmadığını bunun yerine halihazırda, repertuarında olan soyut şekilleri çizdiğini ve bunları dünyadaki nesnelerle sembolik olarak birleştirecek çeşitli yollar arayışında olduğu söylerken, bir başka gurup uzman ise çocukların basit bir şekilde seçici olduklarını insan formu olarak tanınabilmesi için sadece figürlerin kendilerince gerekli kısımlarını çizdiklerini söylemektedirler. Ebeveyn ve eğitimciler açısından önemli olan ise bir çocuğun 'insan resmi çizmesi sürecinde dışladığı belirli özelliklerin' çocuğun 'entellektüel büyümesi ve kişiliğinin gelişmesinin bir yansıması olduğu'; çocuk resmi yorumlanırken çok dikkat sarfedilmesi gerektiğidir. Çocuğun kendi vücut parçalarının farkındalığını geliştirmek üzere bir eğitim deneyimi dizayn etmeye özen gösterilmedir. Örneğin elsiz ve kolsuz figürler yaratılmalı ve sonrasında 'yakalama oyunu resmi' 'top oynarken kendi resmini çizmesi' gibi önerme getirilmelidir. Çocuklar genellikle aktiviteye katılmak için gereken unsurlar olduğundan dolayı kol ve elleri bu şekilde resme dahil edecektir.
İnsan Figürü Temsili : Temsilleme çabası, kafa ayak sembolü karalamadan dışarıya vuranlardır. "Tekrar ve tekrar", tekrar edildikten ve yerleştirildikten sonra bu bir şema şekline dönüşür, esnektir, düzenli olarak değişir izleyiciye bakar, genellikle gülümser. Yavaş yavaş bir şekilde kolların (sıklıkla kafadandır), gövdenin parmakların ve baş parmakların katlanması, karalanması vardır.Yine elbisler saç ve diğer detaylar da daha sonra gelişir. Büyük kafalı global bir temsili formun bilinçli şekilde yaratılması vardır.Unutmayın bu insan figürü genellikle ilk temsildir ve bir ayak kafa tanımlaması geometrik formlarla yaratılmaktadır, kendini temsil eden 'yuvarlak bir kafa' düşünmekte, hareket etmekte, ayaklara basmaktadır, uç eklemlerle el ve ayak uzantılarıyla ilgili deneyim vardır. Buna karşın simetri bozukluğu vardır, genel olarak simetriye önem verilmez. Sembolik duygusal önem sebebiyle parçaların çarpıtılması, mübalağa ve abartı söz konusudur. Yamulma (distorsiyon) ve görmezden gelme şeklinde resmin kısımlarında çarpıtma ve kaymalar mevcuttur. Fiziksel aktiviteye bağlı olarak boyut çarpıklığı vardır, bu tür şeylere önem verilmez.
Figürde Varyasyonlar 4 yada 5 yaşındaki çocuk resim çizmeye ilişkin çeşitli yollarda deneyim kazanmış olabilir ve her bir kez çizişinde resmi tamamen farklı bir şekilde tanımlayabilir. Bazen tamamen bir kişiye özgün bir şekilde figürler yaratırlar yada deneyimlerine bağımlı olarak figürler oluştururlar. Örneğin sağdaki 'yürüyen adam' figüründe 4 yaşındaki bir oğlan çocuğu yürüyen bir insan tanımlamıştır.Burada çocuğun yürümeyi sembolize etmek üzere çizdiği insanı resimlerken ayakları aşırı dercede mübalağa ile çizdiğine dikkat edin. 4 yaşındaki bu çocuk 'ailem' figüründe kendi ailesinin resmini çizdiğinde ise babasının kendisini kucaklayıp gezdirmesi konusunda hislerini vurgulamak üzere babasına sakallar ve uzun kollar çizip ayrıcalık tanımıştır. Annesini vücut ve ayaklarla fakat kolsuz olarak çizmiş kendisini ve erkek kardeşini vücutları olmayan iki kafa olarak sembolize etmiştir.Bu tarz resimler bu yaş çocuğunun nasıl düşündüğünü ve etrafındaki nesneler hakkında ne hissettğini tanımlarken; gerçekte baktıkları zaman ne gördüklerinden ziyade ne hissettiklerine yönelik olarak bir tecrübeyi bize aktarır.Vücutsuz kolsuz yada bacakız resim çizen çocuklara sorulduğu zaman bu kısımları betimleme kapasiteleri konusunda kesin bir farkındalık ifade eden bir çok kurgu olmasına karşın bu çocuklarda insan çizerken benzerliğe yönelik bir realizm yaratıcılığı fikrinin hala henüz ortaya çıkmadığı yada onların ilgi alanda olmadığı konusunda kesin kanıtlar vardır (Vinler 1992 ) Bu anlamda resmi eksiksiz tamamlamaya yönelik yaklaşım 7 yada 8 yaşına kadar tamamen elde edilmektedir.
Sanat ve Özimaj yandaki 'özportrem' figüründe gösterilen resim 4,5 yaşındaki bir oğlan çocuğu tarafından çizilmiş olup bu evredeki çocuklar tarafından yapılan resimlerin bütün tipik özelliklerini taşımaktadır. Kafa geniş çizilmiştir, çocuğun nezdinde kafanın büyüklüğü önemlidir (bu yerken ve konuşurkende devam eder) çünkü bu çizimin konusu çocuğun kendisidir. Çizim yada boyama aktivitesi aracılığıyla çocuk tatmin edici bir özimaja ulaşmadan önceki değişik özimaj muhtemellikleri keşfedilip deşifre edebilir bu yolla sanat öz tanım sürecinde çok önemli bir rol oynar. Çizim ve boyama aktiviteleri için plan yapılırken 4 yada 5 yaş çocuklarının doğal olarak benmerkezcil (egosentrik) bir yapıda olduklarını gözönünde bulundurulmalıdır. Çocukların ortaya çıkmakta olan öz (ben) kavramı hakkında bir şeyler vurgulamalarına izin verecek teşvik edici konuların seçilmesi özellikle faydalıdır. Bu itibar ile resim sanatına ve resim yeteneklerini geliştirmeye başlarken, çocukların aile, okul, arkadaş ve evcil hayvanlar gibi konulardaki kişisel deneyimlerden bahsedilmesi sıklıkla ideal bir başlangıç noktası sağlayacaktır. Bu tür başlıklar "ben" yada "benim" kavramını içermelidir. Sorgulanan konunun çocuk tarafından farkedilmesi için çizme ve boyama aktivitelerini temel alan 'okula gidiyorum', 'benim ailem', 'arkadaşlarımla oyun oynuyorum' gibi temalar faydalı olacaktır.
Boyut Temsili : Artistik nesneler sayfa çevresinde uçuşur, raslantısal olarak yerleştirilmişler görünür ve mevcut ulaşılabilir boşluğa uymak üzere çarpıtılmıştır , resim kağıdı resim çizimi boyunca bazen döndürülür yada çevrilir. Çizim kazalarına karşı uyanıktır ve ihtimamlıdır. Nesneler üst üste örtüşmez, uzay boyutunda nesneler sıralı bir düzenliliğe sahip değildir. Kendisi normal olarak resmin merkezindedir ve bu durum 'içgüdücü' (idiosentrik) yada 'benmerkezci' (egosentrik) ilişkilenimi, iliştirmeyi temsil eder. Bir nesnenin arkasında bir başka nesne çizilmesine yönelik değişik metodları önermeye çalışır gölge kullanmaz. Takip eden sayfanın ortasında başlangıç olur, resmin boyu kağıdın kenarlarından taşmayı sakınacak şekilde ölçeklenir.Temanın geometrik kısımları bir diğerine çizgi yapma ardıllığı ile ilişkilidir.
Renk : Doğaya herhangi bir ilişkilenim yoktur. Renk duygusal ortaya çıkışa ya da yakınsamaya bağlı olarak kullanılır. Çocuk renk konusunda tamamen özgün bırakılmalıdır. Temsil edilen nesne ve bu nesne için seçilen renk arasında bilinmeyen bir ilişki olduğu hayal edilir. (5 yaş çocukları ve yetişkin şizofrenikler belirgin şekilde kıyaslanabilir renkler kullanırlar). Renk seçimine ilişkin rasyonel mantık mekanik bile olabilir; mavi fırça tam eline uyarken, yeşil çok kalın, kırmızı fırça ise ince olduğundan mavi renk tercih edilmiş olabilir. Çocuk tabiatıyla kendince kendisine uygun olanlardan bir seçim yapmaya yönlenirken herhangi bir yaklaşımla müdahaleci olmak tamamen olumsuzluk yaratacaktır. Unutmayın !; hatırlayın, renklerle ilgili bir yanlıştan söz edilemez !, renklerle ilgili herhangi bir yanlışlık yoktur !.
Materyaller : Karalama evresinde liste edilen tüm materyaller uygundur ayrıca ek olarak karton kutular ve tahta parçaları gibi materyallerden basit üç boyutlu yapılanımlar uygundur. Küçük çoçuğun çevresindeki dünya hakkında farkındalığın artması itibari ile resimlerinde bir çok nesne ortaya çıkmaya başlayacaktır. Bu nesneler pozisyon ve boyut olarak bir diğerine ilişkisi yönünden rastlantısal olarak çizilir. Bu nesnelerin dünyadaki boyutsal olarak ilişkileri yapılan resimdeki sayfada aynı şekilde organize değildir. Bunun yerine nesneler tipik olarak resim sayfasında yüzer bir şekilde ortaya çıkar.