yenibirhayat,

Çocuk Resmine Giriş
1900'lü yılların başındaki çocuğu anlamaya çalışma hareketinin sonucu olarak şimdilerde çocuğun sanatsal gelişiminin belirli evreler aracılığıyla süreçlendiği genellikle bilinir. Bu evreler çocuğun sanat çalışmasında tekrarlı bir şekilde ortaya konulan belirgin özellikler aracılığıyla belirginleşir ve kronolojik yaşa bağımlıdır (özellikle 18 ay 6 yaş arası), ama yine de bir seri faktör (hem içsel hem dışsal) çocuğun sanatsal gelişimini etkileyebilir.Bu itibarla çocuğun belli bir yaşta belli bir gelişim seviyesinde olmasını "ummak" uygun değildir.
Artistik gelişime ilgili olarak bu süreci açıklamak üzere bir seri gelişimsel model önerilmiştir. Bu modeller bazen değişmesine karşın (önerilen evrelerin sayısı itibariyle gibi) modellerin tümü karalama evresinden realistik temsil evresine doğru giden bir süreçsel ilerlemeyi ifade ederler. Belli bir kesinlik vurgusuyla yapılabilecek diğer genellemeler arasında şunlar vardır :

Sosyoekonomik faktörler erken dönemlerde daha az etkiye sahip görünmektedir
Erkek ve kız çocukları erken evrelerde benzer şekilde çizme eğilimindedirler.
Çocuk çizimleri çocuk boyamalarına göre tipik olarak daha büyük gelişme gösterir çünkü kurşun veya diğer tür kalemler kontrol etme açısından fırçalardan daha kolay kullanılır.
Evreler arasında dikkate değer ölçüde örtüşme mevcuttur.İki evre tek bir çalışmada temsil ediliyor olabilir ve çocuk bir sonraki evreye geçmeden önce regresyon gösterebilir.
Kültürel etkileşim yada eğitim olmaksızın bir çocuğun daha sonraki evrelere ulaşmasını beklemek her zaman olmayabilir
"sanatta gelişim evrensel değildir."

Karalama evresi 2-4 yaş Küçük çocuklar bir yüzey üzerinde kalemi hareket ettirmekten ve çizgi çizmekten büyük zevk alırlar. Bu tarz çizgi yapma yada karalama çocuğun sanatla ilişkili kendisinden orjin alan ilk gücüdür.Tipik olarak karalamaya 1,5 yaş civarında başlarlar. Bir çok 'çocuk resmi' gözlemcisine göre çocuklar karalama işine angaje olurken bir resim çizmekten daha ziyade kolların hareketinden ve yüzey üzerinde çizgi çizmenin saf hazzından yararlanmaktadırlar. Çocuklar karalamaya ilk başladıkları zaman çizgi olarak ne istediklerini yapıp yapamadıklarını dikkate almazlar, farkında değildirler. Çocuk rastgele bir şekilde kollarını çizim yapılan yüzeyde ön ve arkaya doğru kaydırarak karalama yapar. Bu çalışma sayfanın sınırını aşan bir çalışma olabilir fakat çocuğun kendi hareketiyle kağıt üzerindeki çizgiler arasındaki ilişkiyi keşfetmesi çok fazla zaman almaz. Bu buluşuyla keşfettiklerinden sonra çocuk hareketlerini değiştirecek ve belirli çizgileri tekrar ederek kendisine özel bir zevk verecek şekilde karalamalarını kontrol etmeye başlayacaktır. Sürecin sonrasında bir yada daha fazla yönde dikey çizgiler ortaya çıkar.Dairesel kalıplar ve geometrik şekiller çocuğun algısal ve motor yeteneklerinin artmasıyla birlikte gelişir. Değişik kalıplar ve dizaynlar oluşturmak üzere çizgiler şekillerle kombine edilir. Sayfadaki çizgiler arasında harfler sıklıkla görülebilir.

Karalama :Kasların gelişme dönemine özgün olmak üzere çocuk çizgileri rastlantısal olarak oluşturulur Bu evrede çocuk resmi kontrolsüz karalamadan kontrollü çizgi oluşturmaya ve son olarak da isimlendirme evresine geçer. Başlangıç da çizgi çizmek bir resim yapma çabasından daha ziyade fiziksel bir aktivitedir.Bu çok erken deneyimlerin resim yapmaya yönelik olmaması sebebiyle çocuk ne çizdiği resmi açıklamak konusunda bir ihtiyaç duyar ne de bu konuda isteği vardır. Bu süreçte çizgiler ve karalamalar; kendisine, fikirlere, olaylara, insanlara ve nesnelere ilişkilenmiş hale gelir ve bunların isimlendirilmesi çocuk açısından gittikçe önemli olmaya başlar. İlk tanınabilen nesneler genellikle insan figürleridir ve dolayısıyla çocuğun insanlara olan ilgisinin bir ifadesidir.
Süreç teknik açıdan iki evre olarak ayrılabilir
Problemli Karalama :Çocuğun kişiliğine bağlı olarak kalın veya bastırılarak yada bastırmadan hafif kontrolsüz çizgileme vardır. Bu evrede çocuğun motor aktivitesi üzerinde çok az ya da hiç yok denilecek kadar bir kontrolü vardır. Düzensiz Karalama, farkedilmeyen çizgiler, çok az Kas kontrolü vardır. İlk olarak ortaya çıkan dairesel harekettir çünkü anatomik olarak en doğal formdur. Hareket Bir 'oyun' şeklinde oluşur. Çizgi çizmenin, çizgi oluşturmanın hoşnutluğu ve rastlantısal sonuçları vardır. Büyük kaslarla yapılan motor aktivitedir, omuzdan hareket ve kolun kaymasıyla çizgi oluşumu vardır. Küçük kaslarda çok az bir koordinasyon mevcuttur. İlk problemli karalamalar hoşnutluk veren kinestetik aktivite yoluyla ortaya çıkan basit çizim kayıtlarıdır. Hiç bir şekilde görsel portre etmeye yönelik bir çaba değildir. Çocuk çizgi çizeceği kalemi tüm eliyle ters, yan, yumrukla ya da parmaklarıyla yakalar. Karalama sırasında uzaklara bakar. Boyut Temsili : Kağıdın kenarları ötesinde karalama devam eder sayfadaki yönlendirici kılavuz çizgileri dikkate almaz.
İnsan Figürü Temsili : Yoktur.
Kontrollü Karalama : 6 Aylık Çizgilemeden Sonradır. Hareket İçsel Olarak değişkendir 'uzunlamasına' (LONG) kontrollü hareket tekrarları vardır. Kinestetik harekete yönelik olarak bir hoşlanmayı ve görsel bir farkındalığı temsil eder. Dairesel daha kompleks formları yapma yeteneği gösteren kontrollü hareketler de daha ileri bir basamağı temsil eder.
Çizgi özellikleri :Daha küçük çizgiler sayfayı dolduran tekrarlı hareketler vardır, çocuk 'bilek hareketleri' kullanır. Deneyimle, sayfa üzerinden kalemi kaldırmak suretiyle bir kısım noktalar ve kırıklı çizgiler oluşturulur. Karalama süresince çizgilerine, karaladıklarına bakar.
Boyut Temsili : Çizme alanı sınırları içerisinde kalır kılavuz çizgileri çevresinde çizer.Resmin belirli kısımları üzerinde konsantre olabilir.
İnsan Figürü Temsili : Daireler, çizgiler, ilmekler ve girdaplar oluşturulur, bunlar figür öncesi evrededir.
İsimlendirilmiş Karalama Karalamaları İsimlendirmeye; yaratıcı eylemiyle 'dünya' arasında bağlantılar kurmaya başlar
Çizgi özellikleri: Çizgide büyük gelişmeler vardır, dikkat sarfederek çizer ve daha uzun dikkat süresi oluşur. Kinestetik (eylemsel) düşünceden imajinatif (hayali) düşünceye bir değişim oluşmaktadır.
Boyut Temsili :Anatomik olarak 'kalem' parmaklar arasında tutulur. Karalamalar amaçlı bir şekilde yerleştilir, çizgiler şekillerin kenarları olur. Sayfadaki yönlendirici kılavuz çizgileri kullanılır. Boş bırakılan alan anlam kazanabilir.
İnsan Figürü Temsili : Sayfadaki çizgilerde kontrol kazandıkça karalamalarını isimlendirme başlar ve çizerken hayali bir oyun içerisinde yer alır. Çizgiler bildiği şeylere ilişkilendirilir bir karalama bile insanı temsil eder şekile isimlendirilebilir, ayrıca eylemler de isimlendirilebilir. Koşmak atlamak salıncakta sallanmak gibi isimlendirmeler yapılabilir. Çocuk sıklıkla resmi bitirdiği zaman 'Bu Bir Ağaç' şeklinde "birşey" söyleyecektir. Ertesi gün aynı karalama bir otomobil yada bir başka birşey olarak adlandırılabilir. Çocuk çizmeye başlamadan önce ne yapacağını söyleyebilir yada yaptıktan sonra çizgilerine bakıp bu 'benim annem' diyebilir, bu 'benim köpeğim' diyebilir. Çizerken çizim süresince konuşabilir. Renk önemli bir rol oynamaz. Çocuk kendi resimlerinde ebeveyn resmi algılamadan önce, nesneleri fark etmeye başlar Bir yetişkin aynı çizgileri herhangi bir şeye benzetemeyebilir yada çocuğun daha önceki karalamalarından farklı herhangi bir şey bulamayabilir. Çocuk bunları her halukarda yapmasına karşın bunların gerçek anlamının değerlendirilimesi mümkün olmayabilir. Çocuk çizdiği karalamalar hakkında hikayeler söyler, burada resmin kinestetik düşünceden imajinatif (hayali) düşünmeye doğru bir hareketi, değişimi söz konusudur. Bu olgu İnsan hayatındaki büyük başarımlardan birisidir. Resimlerle görsellik yeteneğinin gelişmesi demektir.

Egzersizler :
1-) Karalama çizgileri fiziksel ve terapötik ısınma değerine sahip olmalıdır. Hem çizgi hem de kitlesel karalama egzersizleri yapılmalı,hem kol hem de bilek hareketleri kullanılmalıdır.
2-) Kalem yumrukla kavranarak tutturulmalı her iki yönde de son uç noktalara yönelik olarak hareket deneyimi kazandırılmalıdır. Kalemin basit olması özellikle gözetilmelidir yumuşak bir kurşun kalem muhtemelen en iyisidir. Bir çizginin oyulurcasına yapılması yapıştırılması, ilkel bir fırça yaratmak üzere resmin tükrüklenmesi gibi eski metodların gelişimi gözlenir.
3-) Çizimde iki boyutlu bir dünyanın tanımlanmasına yönelik olarak geliştirici, davetkar ve teşvik edici olunmalıdır. Yapılan resim konusunda çok aşırı, vahşi bir hayal gücünüzün olması gerekir çünkü herşey tümüyle yenidir. Kavramlar çizilir (inek, anne, kendisi, makinalar vs) Naturalistik temsilleme önemli değildir.
4-) İsimlendirme estetik bir eylemdir süreç içerisinde yapılan resmin kavramı; resmin isimlendermesini değiştirmek suretiyle değiştirilir
Ebeveyn ve öğretmenin rolü:

Genel olarak karalamaca için özel bir motivasyona ihtiyaç duyulmaz, çoğu küçük çocuk için karalama içsel olarak kendiliğinden bir ödüldür.
Muhtemelen öğretmen yada ebeveynin yapabileceği en büyük katkı çocuğa uygun materyaller sağlamak ve karalama konusunda teşvik edici bir süreçte yer almaktır.
Karalama için uygun sanatsal materyalin seçiminde çocuğu çizgi çizerken kolaylıkla kontrol edebileceği türde çizgi materyalleriyle desteklemek önemlidir. Kurşun kalemler toksik olmayan tükenmez kalem türevleri iyidir.Sulu boyalar küçük çocuklar için kontrol etmek açısından çok zordur ve çocuğa sulu boya vermekten sakınılmalıdır. Pastel boyalar katılık açısından uygun bir şekilde ayarlanmış bir karışım olması ve sayfadan akmaması sebebiyle kullanılabilir.
Renk karalamada özellikle önemli bir rol oynamaz ve önerilen renkler sayı olarak az olmalıdır ve çocuğun çalışacağı kağıt üzerinde iyi bir kontrast sağlanmalıdır. 30x60 cm boyutlarında göreceli olarak iyi emici geniş bir resim kağıdı tavsiye edilir. Sert fırçalar kullanılmalıdır.Çocuk karalama yaparken zeminde yada diğer herhangi bir yatay yüzeyde çalışabilir

Karalamacıyla Konuşma Başlangıç aşamasındaki karalamacıyla konuşurken en temel olarak çocuğun karalama sürecindeki hareketleri konusunda yönlendirme yapılır. Başlangıçta çocuğun kolunun ne kadar hızlı hareket ettiği yolunda yada çocuk karalama kontrolünü elde ettikçe değişik hareket değişkenleri konusunda yorum yaparken ilerledikçe, çocuğun yaptığı farklı çizgilerle ilişkili yorumlara sıra gelebilir.Örneğin çocuğun kendi karalamalarının isimlendirmeye başladığı dönemde çocuğun yorumları dinlenir. Diyolog kaynağı olarak çocuk tarafından atfedilen anlamlar kullanılır, örneğin eğer çocuk 'bu baba' derse baban uzun mu? o seni havaya kaldırıyor mu? babanla birlikte nereye gidiyorsun? gibi sorular sorulur. Eğer çocuk 'ben koşuyorum' derse oyun sahasında parkta koşmayı severmisin? nereye koşuyorsun vb gibi sorular sorulur. Çocuğun kendisinin düşüncelerini dile getirmesi konusunda; düşünce duygu ve deneyimlerini ifade etmesi konusunda cesaretlendirilmesi, bağımsız olmaya teşvik edilmesi sizin çocuğun yaptığına değer verdiğinizi gösterir. Bu yaklaşım çocuğun gelecekteki sanat üretimini olumlu etkiliyecektir.
Eğitim Ve Motivasyon

Çocuğun kendi sahip olduğu düşünce ardıllığında olmasına izin verilir. 'Bu nedir?' yada 'bu resmi anlat', tarzında sorgulanmaz sadece size söyledikleri dinlenir.
Çocuğun resmini yorumlaması sağlanır, anlatmasına yönelik olarak sözel güçlendiriciler kullanılır.
Çocuk kendi gelişim seviyesinde yarattıklarıyla ilişkilendirilir çocuğun yaptığı hareketler konusunda çocukla konuşulur. Örneğin hareketler konusunda yavaş hızlı ani vs. şeklinde bir tarzda yönlendirme ile bir çok koordinasyon özelliği kazandırılır.
Yapılan resim; resim kağıdı üzerinde parmakla izlenir yapılan işe dikkat çekilir, daire şeklinde daire daire yada yuvarlak yuvarlak kıvrım kıvrım çiz gibi ifadelerle çoçuğun şekilleri isimlendirilir.
Çocuğa takdir edici ve eseriyle ilgili övgücü konuşulur.
Tebeşir, kurşun kalemler, işaretliyiciler, renkli boyalar vs. şeklindeki materyalle çocuğun çok geniş bir ölçekle deneyim kazanmasını sağlanır.
Fiziksel ve vurgulayıcı gelişmeyi güçlendirmek üzere geniş bir kağıt, kalın siyah kalemler kullanılır.
Asla çocuk çizerken bölünmez, çocuklara bir sonraki evreye zorlama yapılmaz; bu dönemde çizdikleri sürece gelişmeleri bu evre sürecinde devam edecektir.
Gelişme genellikle çizgiseldir ve renk önemli değildir.Fakat renk kullanımı özendirilmelidir.
Çocuk resminin kısımlarını isimledirmeye başladığı zaman hareketsiz nesnelerden ziyade insanlar ve hayvanlar çizmeye özendirilir, bu onların sosyal gelişmesine ve çevrelerine nasıl reaksiyon verdiklerine ilişkin yardımcı olacaktır.
Çocukların oyun hamuruyla oynamalarına izin verilir.
Çocukların çizimleri hiç bir şekilde düzeltilmez. Çocuklar için çizmeyin. Çocuklar için çizim yapmak anlamsızdır ve onların büyüklere bağımlı olması itibariyle tehlikelidir, bundan sakının, sakındırın. Çocuklar çizerken çağrışım yaparlar, organizasyon yaparlar, fantazi kurarlar. Onlara bu şekilde çizmeleri için yaratıcı olmaları için ortam sağlamalıdır. 'bir berbere gitmek', 'büyük babanın aldığı hediye' vs tarzında "bir konuyla ilgili" olarak çizmeleri konusu teşvik edilir. Eğer herhangi bir şey çizemediklerini söylerlerse onlar için bir model verilir yada gerçek bir nesneyi göstererek çizmeleri söylenir. Çocuklar aynaya bakarak çizmeye teşvik edilmelidir.
Çocuklar isteklidirler onların istekleri söndürülmemelidir. Eğer kendi yaptıkları çalışmaya yönelik olarak çok fazla yargılayıcı iseler kendilerine çalışmalarında nasıl daha dikkatli bir şekilde çalışabileceklerini açıklayabileceğinizi söylemeli ve devamlı olarak destek önermelisiniz.
Kendilerine hoşlanacakları materyaller sağlanıp onların deneyim kazanmaları teşvik edilmeli, kesme yapıştırma ve düzenleme imkanları sağlanmalıdır.
Yaptıkları resimleri anlatmaları sağlanmalı ve çizecekleri kavramı oluşturmada yardımcı olmak üzere deneyimlerini çağrıştırmaya yardım edilmelidir. Daha hızlı büyüme ve özdışa vurumu güçlendirmek üzere konu olarak insan ve hayvan çizimleri uygulatılır. Sembollerin tekrarı teşvik edilir fakat aynı zamanda fikirlerini de geliştirmeyi teşvik etmek ihmal edilmemelidir.
Çocuklar hareketi izlemek ve hareket halindeki insanları çizmek için yönlendirilmelidir.
Çocukların kendi resimleri hakkında konuşmalarına imkan sağlanmalıdır.

1.
2.
3.
4.
5.

6.
7.
8.
9.
10.

11.
12.
13.
14.
15.

16.
17.
18.
19.
20.